Nowoczesna kontrola krótkowzroczności w praktyce optometrycznej i ortoptycznej

Jeszcze kilka lat temu opieka nad dziećmi z krótkowzrocznością opierała się przede wszystkim na okresowej ocenie refrakcji, doborze silniejszej korekcji okularowej oraz wyznaczeniu kolejnej wizyty kontrolnej. Obecnie wiadomo, że takie postępowanie nie odpowiada już współczesnym standardom kontroli krótkowzroczności.

Krótkowzroczność wieku rozwojowego nie jest dziś postrzegana wyłącznie jako wada refrakcji, lecz jako złożony proces obejmujący zmiany refrakcyjne, strukturalne i funkcjonalne narządu wzroku, związany przede wszystkim z osiowym wydłużaniem gałki ocznej. Zmiana sposobu postrzegania krótkowzroczności wpłynęła również na rozwój praktyki okulistycznej, optometrycznej i ortoptycznej. Coraz większy nacisk kładzie się nie tylko na uzyskanie prawidłowej ostrości wzroku, lecz przede wszystkim na ograniczenie progresji krótkowzroczności oraz długoterminowe monitorowanie jej przebiegu zgodnie z aktualnymi wytycznymi międzynarodowymi [1,3].

Pytanie: „Jaką moc soczewki dobrać?” coraz częściej ustępuje miejsca znacznie istotniejszym: „Jak skutecznie prowadzić pacjenta z krótkowzrocznością, aby ograniczyć progresję wady i jednocześnie wspierać prawidłowy rozwój funkcji wzrokowych?” Takie podejście stanowi obecnie podstawę nowoczesnej, kompleksowej kontroli krótkowzroczności.

Współczesne uwarunkowania rozwoju krótkowzroczności

Współczesne dzieci funkcjonują w środowisku sprzyjającym rozwojowi krótkowzroczności. Wielogodzinna praca w bliży, coraz większa ekspozycja na urządzenia cyfrowe, intensywne obciążenie edukacyjne oraz ograniczony czas spędzany na świeżym powietrzu należą do najważniejszych czynników środowiskowych związanych z rozwojem i progresją krótkowzroczności [4].

W praktyce klinicznej obserwuje się nie tylko narastającą częstość występowania krótkowzroczności, ale również współistnienie zaburzeń wpływających na komfort i efektywność pracy wzrokowej, takich jak:

●       przeciążenie i niedomoga akomodacji,

●       zaburzenia konwergencji i heteroforie (zezy ukryte),

●       niestabilność widzenia obuocznego,

●       astenopia (zmęczenie wzrokowe).

Odpowiednio dobrana korekcja optyczna stanowi obecnie jeden z elementów kompleksowej kontroli krótkowzroczności. Skuteczne postępowanie powinno uwzględniać również ocenę funkcji wzrokowych, monitorowanie przebiegu wady oraz indywidualizację postępowania terapeutycznego zgodnie z potrzebami pacjenta [1–3].

Rola defokusu obwodowego w kontroli krótkowzroczności

Jednym z podstawowych mechanizmów wykorzystywanych we współczesnej kontroli krótkowzroczności jest wpływ bodźców optycznych docierających do obwodowych obszarów siatkówki. Wyniki badań wskazują, że regulacja wzrostu osiowego gałki ocznej zależy nie tylko od jakości obrazu tworzonego w plamce, lecz również od sygnałów odbieranych przez siatkówkę obwodową. Z tego względu wykorzystanie kontrolowanego defokusu obwodowego, przy jednoczesnym zachowaniu pełnej korekcji widzenia centralnego, stanowi obecnie jedną z najlepiej udokumentowanych metod optycznej kontroli krótkowzroczności [2].

Skuteczność metod kontroli krótkowzroczności opartych na modyfikacji bodźców optycznych została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych. Aktualne wytyczne International Myopia Institute podkreślają jednocześnie znaczenie indywidualizacji postępowania, regularnego monitorowania refrakcji oraz – jeżeli jest dostępny – pomiaru długości osiowej gałki ocznej jako podstawowych elementów nowoczesnej kontroli krótkowzroczności [1–3] .

Soczewka MyHero, której premiera jest planowana na jesień 2026, wpisuje się w ten model postępowania. Rozwiązanie zostało opracowane z myślą o zastosowaniu w kompleksowym modelu kontroli krótkowzroczności, obejmującym nowoczesną diagnostykę, odpowiednio dobraną korekcję optyczną, monitorowanie przebiegu wady oraz – w uzasadnionych przypadkach – terapię widzenia i edukację pacjenta oraz jego rodziców .

Trzy filary technologii MyHero

Konstrukcja soczewki MyHero została opracowana z uwzględnieniem założeń współczesnych metod optycznej kontroli krótkowzroczności oraz komfortu codziennego użytkowania. Koncepcja opiera się na trzech uzupełniających się rozwiązaniach konstrukcyjnych. Clear Core Vision, w której centralna strefa optyczna została zaprojektowana z myślą o utrzymaniu stabilnego widzenia centralnego oraz wysokiego komfortu użytkowania. Technologia Smart Defocus Balance wykorzystuje odpowiednio zaprojektowany rozkład mocy optycznej w obwodowych strefach soczewki, zgodny z założeniami współczesnych metod optycznej kontroli krótkowzroczności. Soft Edge zostało zaprojektowane w celu zapewnienia łagodnej zmiany pomiędzy centralną strefą optyczną a strefą defokusu obwodowego, co może sprzyjać komfortowi adaptacji do nowej korekcji. 

 Znaczenie komfortu użytkowania

Skuteczność optycznych metod kontroli krótkowzroczności zależy również od systematycznego noszenia okularów. Z tego względu, obok konstrukcji optycznej soczewki, istotne znaczenie mają także właściwości materiału oraz zastosowane technologie powierzchniowe, wpływające na komfort codziennego użytkowania i trwałość korekcji.

Z myślą o zróżnicowanych potrzebach dzieci i młodzieży soczewka MyHero będzie dostępna w kilku wariantach materiałowych oraz z różnymi technologiami uszlachetniającymi, umożliwiając indywidualny dobór materiału i technologii do wartości korekcji oraz potrzeb pacjenta.

Dostępne warianty materiałowe i technologie soczewki MyHero

Skuteczność optycznych metod kontroli krótkowzroczności zależy również od systematycznego noszenia okularów. Z tego względu, obok konstrukcji optycznej soczewki, istotne znaczenie mają także właściwości materiału oraz zastosowane uszlachetnienia, wpływające na komfort codziennego użytkowania i trwałość korekcji.

Z myślą o zróżnicowanych potrzebach dzieci i młodzieży soczewka MYHero dostępna będzie w czterech indeksach (1.50, 1.53, 1.60 oraz 1.67), umożliwiających dobór soczewki odpowiednio do wartości korekcji, rodzaju oprawy oraz indywidualnych potrzeb pacjenta. W zależności od oczekiwań użytkowych soczewka może zostać wybrana z powłoką iGreen, charakteryzującą się wysoką przejrzystością optyczną, zwiększoną odpornością na zarysowania oraz łatwością utrzymania w czystości, lub powłoką iBlue, ograniczającą transmisję części wysokoenergetycznego światła niebieskiego (HEV) podczas korzystania z urządzeń cyfrowych. Uzupełnieniem dostępnych rozwiązań są technologie B420, filtrująca znaczną część wysokoenergetycznego światła niebieskiego (HEV), oraz iSun, zapewniająca fotochromową ochronę przed promieniowaniem UV w warunkach zewnętrznych.

HEV (High Energy Visible Light) – wysokoenergetyczne światło widzialne z zakresu światła niebieskiego.

Biometria oka i kompleksowa diagnostyka pacjenta

Nowoczesna kontrola krótkowzroczności wykracza poza standardowe badanie refrakcji. Coraz większe znaczenie zyskuje obiektywne monitorowanie zmian zachodzących w gałce ocznej, w szczególności pomiar długości osiowej oka (AL – Axial Length), uznawany za jeden z najważniejszych parametrów oceny przebiegu krótkowzroczności oraz skuteczności wdrożonego postępowania [1,3].

Regularne pomiary długości osiowej oka umożliwiają wykrywanie zmian jeszcze przed wystąpieniem istotnych różnic w wartości refrakcji. Pozwalają również na bardziej obiektywną ocenę skuteczności zastosowanego postępowania oraz wspierają podejmowanie świadomych decyzji dotyczących dalszej opieki nad pacjentem.

Istotnym uzupełnieniem diagnostyki pacjentów z krótkowzrocznością są systemy obrazowania OCT, takie jak NIDEK RS-1 Glauvas. Choć badanie OCT nie służy do monitorowania progresji krótkowzroczności, umożliwia szczegółową ocenę struktur siatkówki, plamki oraz nerwu wzrokowego. Ma to szczególne znaczenie u pacjentów z wysoką lub szybko postępującą krótkowzrocznością, u których ryzyko zmian strukturalnych jest większe.

Połączenie biometrii osiowej z diagnostyką strukturalną pozwala na bardziej kompleksową ocenę pacjenta, umożliwiając:

• monitorowanie tempa wydłużania gałki ocznej,
• dokumentowanie przebiegu leczenia i kontroli krótkowzroczności,
• ocenę funkcjonalnych i strukturalnych aspektów narządu wzroku,
• zwiększenie zaangażowania rodziców poprzez czytelną prezentację wyników badań i dynamiki zmian.

Takie podejście wpisuje się we współczesny model opieki nad pacjentem z krótkowzrocznością, integrując diagnostykę, monitorowanie oraz indywidualizację postępowania klinicznego zgodnie z aktualnymi wytycznymi [1,3].

Terapia widzenia jako element kompleksowej opieki

U części dzieci z postępującą krótkowzrocznością współwystępują zaburzenia funkcji akomodacyjno-wergencyjnych, które mogą wpływać na komfort widzenia oraz efektywność pracy wzrokowej. Ich rozpoznanie oraz – w uzasadnionych przypadkach – wdrożenie terapii widzenia mogą stanowić istotne uzupełnienie kompleksowego postępowania w kontroli krótkowzroczności [1,3].

Współczesny model opieki nad pacjentem z krótkowzrocznością coraz częściej obejmuje nie tylko odpowiednio dobraną korekcję optyczną, ale również diagnostykę biometryczną, regularne monitorowanie przebiegu wady oraz – w razie wskazań – terapię widzenia ukierunkowaną na poprawę funkcji akomodacyjno-wergencyjnych [1,3].

W tym modelu soczewka MYHero stanowi jeden z elementów kompleksowej kontroli krótkowzroczności. Jej zastosowanie wpisuje się w podejście integrujące odpowiednio dobraną korekcję optyczną, nowoczesną diagnostykę oraz systematyczne monitorowanie przebiegu wady, wspierając indywidualizację opieki nad pacjentem.

Kompleksowa kontrola krótkowzroczności – kierunek rozwoju praktyki klinicznej

Współczesna kontrola krótkowzroczności wykracza poza tradycyjne podejście oparte wyłącznie na doborze korekcji okularowej. Coraz większe znaczenie zyskuje model opieki integrujący nowoczesną diagnostykę, odpowiednio dobraną korekcję optyczną, monitorowanie przebiegu wady oraz indywidualizację postępowania klinicznego [1,3].

Planowane na jesień 2026 roku wprowadzenie soczewki MYHero do oferty American Lens odzwierciedla ten kierunek rozwoju. Soczewka została zaprojektowana jako element kompleksowego modelu kontroli krótkowzroczności, łączącego rozwiązania optyczne z nowoczesną diagnostyką i systematycznym monitorowaniem pacjenta.

Rozwój technologii optycznych, biometria osiowa, obrazowanie OCT oraz coraz lepsze poznanie mechanizmów progresji krótkowzroczności sprawiają, że współczesna opieka nad pacjentem opiera się na znacznie szerszym spojrzeniu niż sam dobór korekcji. Integracja tych elementów umożliwia podejmowanie bardziej świadomych decyzji klinicznych oraz planowanie długofalowej opieki dostosowanej do indywidualnych potrzeb pacjenta [1,3].

Piśmiennictwo

1. Gifford KL, Richdale K, Kang P, Aller TA, Lam CSY, Liu YM, et al. IMI – Clinical Management Guidelines Report. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019;60(3):M184–M203. doi:10.1167/iovs.18-25977.
2. Wildsoet CF, Chia A, Cho P, Guggenheim JA, Polling JR, Read SA, et al. IMI – Interventions for Controlling Myopia Onset and Progression Report. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2019;60(3):M106–M131. doi:10.1167/iovs.18-25958.
3. Németh J, Tapasztó B, Aclimandos WA, Kestelyn P, Jonas JB, De Faber JT, et al. Update and guidance on management of myopia. European Society of Ophthalmology in cooperation with the International Myopia Institute. Eur J Ophthalmol. 2021;31(3):853–883. doi:10.1177/1120672121998960.
4. Tahhan N, Berntsen DA, Bullimore MA, Brennan NA, Gifford KL, Jones LW, et al. Editorial: International Myopia Institute White Paper Series 2023. Invest Ophthalmol Vis Sci. 2023;64(6):1. doi:10.1167/iovs.64.6.1.